تبلیغات
آرزوی جهان ( مهدی صاحب الزمان عج الله )
photo #1
photo #2
photo #3
photo #4
photo #5
photo #6
photo #7
السلام علیک یا ابا صالح المهدی
لهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ
اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ
یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ
خدایا بلاء عظیم گشته و درون آشکار شد و پرده از کارها برداشته شد و امید قطع شدو زمین تنگ شد و از ریزش رحمت آسمان جلوگیرى شد و تویى یاور و شکوه بسوى تو است و اعتماد و تکیه ما چه در سختى و چه در آسانى بر تو است خدایا درود فرست بر محمد و آل محمد
آن زمامدارانى که پیرویشان را بر ما واجب کردى و بدین سبب مقام و منزلتشان را به ما شناساندى به حق ایشان به ما گشایشى ده فورى و نزدیک مانند چشم بر هم زدن یا نزدیکتر اى محمد اى على اى على اى محمد
مرا کفایت کنید الزمان فریاد، فریاد، فریاد، دریاب مرا دریاب مرا دریاب مرا همین ساعت همین ساعت هم اکنون زود زود زود اى خدا اى مهربانترین مهربانان به حق محمد و آل پاکیزه اش
آیه «الْیَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِینَكُمْ»

«الْیَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِینَكُمْ»چگونه بر غدیر دلالت دارد؟

واژه «الیوم» در آیه سوم سوره مائده باید ناظر به امر مهمی باشد كه ناامیدی كفار و اكمال دین را به دنبال داشته است و آن چیزی نیست جز ولایت كه ضامن استمرار دین، حتی بعد از رحلت پیامبر(ص) است.


پاسخ اجمالی:

۱- اعلان ولایت امیرالمؤمنین(ع) بارها در جمع های محدود و به صورت غیر رسمی بیان شده بود، اما اعلام رسمی و گسترده آن در روز غدیر بوده كه به همین دلیل روز اكمال دین نام گرفته است.

۲- در زمان حیات پیامبر (ص)، به دلیل آن كه ولایت فعلی با ایشان بود، تأخیر اعلام ولایت امیرالمؤمنین(ع) در آن مقطع، نقص دین به شمار نمی آمد، تا اشكال شود كه چرا موضوعی با این اهمیت در سال آخر عمر پیامبر (ص)، اعلان رسمی شده است.

۳- با توجه به این كه واژه "الیوم" در آیه سوم سوره مائده، یك بار برای ناامید شدن كافران و بار دیگر جهت اكمال دین، مورد استفاده قرار گرفته و به دلیل آن كه دور از ذهن است كه نا امید شدن كافران، جهت موضوعی؛ چون اعلام حرمت برخی گوشت ها و غذاها باشد، باید این واژه در هر دو مورد استفاده شده در آیه، ناظر به امر مهم تری باشد كه ناامیدی كفار و اكمال دین را به دنبال داشته است و آن چیزی نیست جز ولایت كه ضامن استمرار دین، حتی بعد از رحلت پیامبر (ص) است.

۴- فرائض موجود در آیه، حتی اگر تازه و جدید هم باشند، به اعتقاد شیعیان در مورد نزول بخشی از آیه در ارتباط با ولایت آسیبی وارد نخواهد كرد.

پاسخ تفصیلی:

بقیه در ادامه مطلب...

پاسخ تفصیلی:

در پاسخ به این پرسش، ابتدا باید بدانیم كه شیعیان، بر اساس روایات موجود از اهل بیت پیامبر (ص)، اتفاق نظر دارند كه آیه "الْیَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِینَكُمْ"، مرتبط با واقعه اعلان رسمی ولایت امیر المؤمنین (ع) است ۱ و روایاتی كه ناظر به چنین عقیده ای است، در برخی منابع اهل سنت به نقل از راویان مشهوری؛ چون ابو سعید خدری و ابو هریره نیز مشاهده می شود. ۲

البته، در غالب منابع اهل سنت، تلاش شده تا سلسله سند راویان چنین تفسیری، ضعیف شمرده شوند، و باید گفت كه چاره ای جز این نداشتند-؛ چون قبول این روایات، به معنای پذیرش عقاید شیعه بود كه در زمان اختناق آن روزها، گاهی برابر شرك و كفر به شمار می آمد!

در مقابل، تفاسیر دیگری برای این آیه از اهل سنت نقل شده كه از انسجام كافی برخوردار نبوده و به عبارتی، یك تفسیر قطعی مورد پذیرش در تمام آنان وجود ندارد:

۱. برخی از آنان، روز كامل شدن دین را به تمامیت مناسك حج و اخراج مشركان از خانه خدا تفسیر كرده اند. ۳

۲. گروهی نیز آن را روز نامعلومی دانستند كه تنها خداوند از آن با خبر است! ۴

۳. بسیاری از اهل سنت، آن را مرتبط با روز عرفه در حجة الوداع می دانند.

در صحیح بخاری، به نقل از خلیفه دوم روایت شده است: سوگند به خدا من می دانم كه این آیه چرا و چه زمانی نازل شده است و پیامبر (ص) در آن زمان كجا بوده است، سپس ایشان بدون آن كه به دلیل نزول این آیه اشاره ای داشته باشند!، تنها اعلام می كنند كه زمان نزول آن، روز عرفه بوده و من نیز در آن جا حضور داشتم. ۵

در ارتباط با این تفسیر اهل سنت كه به نظر می رسد به دلیل وجود منبع روایی آن در صحیح بخاری، از اعتبار بیشتری برخوردار باشد، دو فرضیه موجود است:

۱-۳. این تفسیر تنها به زمان نزول آیه اشاره داشته و در مورد شأن نزول آن ساكت باشد، چنانچه در روایت اشاره شده از خلیفه دوم نیز چنین جنبه ای مد نظر بوده است-. این تفسیر، در تضاد با عقاید شیعیان نیست؛ چون ممكن است این آیه در ابتدای زمانی نازل شده باشد كه پیامبر در صدد تدارك اعلام ولایت امیرالمؤمنین (ع) بوده و می دانیم كه بین روز عرفه و روز غدیر، كمتر از ده روز فاصله زمانی وجود دارد و این مقدار فاصله نیز جهت آماده سازی برای اعلان چنین امر مهمی، طبیعی به نظر می رسد.

روایاتی در منابع شیعی وجود دارند كه (مانند روایات اهل سنت)، نزول این آیه را در روز عرفه، اما شأن نزول آن را مسئله ولایت می دانند. ۶

۲-۳. اما جهت گیری دیگری در این تفسیر وجود دارد كه علاوه بر آن كه می خواهد زمان نزول آن را روز عرفه اعلام كند، در صدد تغییر شأن نزول آن نیز بوده و به عبارتی، اكمال دین را تنها به حلال و حرام منحصر می كند:

از سدی نقل شده است كه این آیه در روز عرفه نازل شده و بعد از آن دیگر حرام و حلالی نازل نشده و پیامبر (ص) بعد از برگشت به مدینه، رحلت فرمود. ۷

و یا: تا زمانی كه پیامبر (ص) در مكه بود، هیچ واجبی جز نماز وجود نداشت و بعد از ورود به مدینه، فرایض به تدریج نازل شد تا زمان حجة الوداع كه با آن دین كامل شد و این آیه نازل گشت. ۸

به عقیده ما، به چند دلیل نمی توان چنین تفسیرهایی را پذیرفت، زیرا:

یك. پیامبر(ص) قبل از حجة الوداع نیز مناسك حج را به جا آورده بود و انجام حج تازگی نداشت.

دو. انجام حج و یا احكام شرعی اشاره شده در آیه، در حدی نبودند كه تكمیل دین جز با آنها صورت نپذیرد.

سه. نمی توان تصور كرد برخی احكامی كه حتی اگر خودشان تازگی داشتند، موارد مشابه فراوان دیگری قبل از آن موجود بود، از خصوصیتی برخوردار شوند كه كافران با مشاهده آنها به ناگاه از انجام هر فعالیتی بر علیه دین ناامید شوند.

چهار. از همه مهم تر، به تصریح دانشمندان اهل سنت، موارد موجود در آیه سوم سوره مائده، آخرین احكامی نبود كه بر پیامبر (ص) نازل شده باشد، بلكه بعد از آن احكام دیگری نیز نازل شد. بر این اساس، نظریه ای كه نزول تمام احكام و فرایض را موجب اكمال دین می داند، زیر سؤال خواهد رفت.

اكنون، از شما درخواست داریم كه بعد از مطالعه دقیق آیات پایانی سوره بقره (۲۷۵-۲۸۲)، به مطالب ذیل توجه فرمایید:

ابن عباس در ارتباط با بخشی از این آیات (۲۷۸-۲۸۱) روایت می كند كه اینها، آخرین آیاتی از قرآن بود كه بر پیامبر (ص) نازل شد. ۹

البته نباید تصور شود كه مراد این روایت، تنها آیه انتهایی "وَ اتَّقُوا یَوْما ... " می باشد كه در آن حكمی نازل نشده است؛ زیرا در روایت دیگری از خود ایشان مشاهده می كنیم كه اظهار داشته اند: آخرین آیه نازل شده بر پیامبر (ص)، آیه ربا (یعنی مجموعه این آیات و نه تنها آیه نهایی) بوده است. ۱۰

اكنون دو پرسش را مطرح كرده و می خواهیم كه به آنها پاسخ دهید، سپس به پاسخ پرسش های شما خواهیم پرداخت:

۱- آیات پایانی سوره بقره، كه بر اساس صحاح اهل سنت، آخرین آیات نازل شده بر پیامبر (ص) است، متضمن احكامی می باشد، آیا مفسران اهل سنت، هنگام تفسیر آیه اكمال دین (مائده، ۳)، ابراز نكردند كه با نزول آن، دیگر حكمی باقی نمانده و دین كامل شده است!؟ ۱۱

۲- حتی اگر بر خلاف روایات موجود، بگویید كه تنها آیه ۲۸۱، آخرین آیه نازل شده بر پیامبر (ص) است و در آن حكمی وجود ندارد، پرسش ما این است كه چرا این آیه، در بین آیات ربا (۲۷۵-۲۸۰) و آیه قرض و دین (۲۸۲) كه زمان نزول هر دوی آنها قبل از این آیه بوده، آورده شده است و از طرفی، آیه ۲۷۷ كه در ارتباط با نماز و زكات است، چه ربطی به آیات قبل و بعد آن كه هر دو در مورد رباخواری است دارد!؟ (دقیقا مانند پرسشی كه شما در ارتباط با آیه اكمال دین بیان كردید).

همان طور كه مشاهده فرمودید، واقعیت آن است كه مفسران اهل سنت، نتوانسته اند تفسیر قابل دفاعی را از این آیه ارائه دهند و به همین دلیل است كه در نهایت، یكی از مفسران آنان، نتیجه گیری شخصی خود را از میان نظرات متفاوت و متشتت، چنین بیان می دارد كه اكمال دین به دلیل كامل شدن فرائض و احكام، موضوعی مورد اختلاف و تردید است كه آیا در آن روز خاص كامل شده یا خیر؟ ۱۲

مشاهده می فرمایید كه این مفسر بزرگ اهل سنت، بدون آن كه صریحا نظر شیعه را در ارتباط با نزول این بخش از آیه در مورد ولایت تأیید كند، اما به دلیل وجود نشانه هایی غیر قابل انكار، ارتباط اكمال دین با اغذیه حلال و حرامی كه قبل و بعد از آن، بیان شده را انكار می كند. موضوعی كه شما در صدد اثبات آن هستید!

اما تنها ایرادی كه به تفسیر شیعیان شده، آن است كه این بخش از آیه، ارتباط چندانی با بخش های دیگر ندارد. همان گونه كه ملاحظه فرمودید، چنین اشكالی در تفاسیر اهل سنت در مورد غیر این آیه، از جمله آیات پایانی سوره بقره نیز وجود دارد، اما باید دانست كه قرآن كریم، تركیب و ترتیبی غیر از سخن معمول انسان ها دارد و همین موضوع نیز نوعی اعجاز و باعث تازه ماندن آن بعد از گذشت قرن ها شده است. علاوه بر آن، یكی از اندیشمندان شیعی معاصر، دلیل گنجاندن این بخش را در میان آیات به ظاهر نامرتبط، به خوبی تبیین می كند:

"ممكن است قرار دادن آیه مربوط به غدیر در لابلای احكام مربوط به غذاهای حلال و حرام برای محافظت از تحریف و حذف و تغییر بوده باشد؛ زیرا بسیار می‌شود كه برای محفوظ ماندن یك شی‌ء نفیس آن را با مطالب ساده‌ای می‌آمیزند تا كمتر جلب توجه كند (دقت كنید).

حوادثی كه در آخرین ساعات عمر پیامبر (ص) واقع شد، و مخالفت صریحی كه از طرف بعضی افراد برای نوشتن وصیتنامه از طرف پیامبر (ص) به عمل آمد تا آن جا كه حتی پیامبر (ص) را (العیاذ باللَّه) متهم به هذیان و بیماری! و گفتن سخنان ناموزون كردند، و شرح آن در كتب معروف اسلامی اعم از كتب اهل تسنن و شیعه نقل شده، شاهد گویایی است بر این كه بعضی از افراد حساسیت خاصی در مسئله خلافت و جانشینی پیامبر (ص) داشتند و برای انكار آن حد و مرزی قائل نبودند!.

آیا چنین شرائطی ایجاب نمی‌كرد كه برای حفظ اسناد مربوط به خلافت و رساندن آن به دست آیندگان چنین پیش‌بینی‌هایی بشود و با مطالب ساده‌ای آمیخته گردد كه كمتر جلب توجه مخالفان سر سخت را كند!؟ "۱۳

اكنون، مختصرا پاسخ استدلال های چهارگانه شما را خدمتتان عرضه می داریم:

۱- گرچه بر اساس منابع اهل سنت و مصادر شیعی، ولایت امیرالمؤمنین (ع)، بارها و در مناسبت های مختلف اعلام شده است، اما در تمام این موارد، تعداد اندكی از افراد حضور داشتند و اعلان عمومی و رسمی آن تنها در روز غدیر بوده و همین موضوع، تفاوت آن با دیگر مسائل حرام و حلالی كه در پرسش بدان اشاره كردید را مشخص می كند.

۲_ ولایت، در زمان حیات پیامبر اكرم (ص) بر عهده ایشان بود (انما ولیكم الله و رسوله ... ) و بر این اساس، دین اسلام از این بابت نقصی نداشت، اما آنچه مهم بود، ادامه راه ولایت بعد از رحلت ایشان بود كه با انتصاب امام علی (ع)، ادامه راه دین در آینده نیز تضمین شده و به همین دلیل اعلام شد كه دین كامل گشت.

به عبارتی، چون زمان به فعلیت رسیدن ولایت امیر المؤمنین (ع) كه كمال دین در آن نهفته است، بعد از فقدان پیامبر (ص) بوده، تأخیر اعلام آن، نشانگر نقص دین تا آن زمان نیست، بلكه مراد ما از تكمیل دین با ولایت، آن است كه اگر چنین اعلانی انجام نمی شد، دین در آینده خود دچار نقص و كاستی می گشت.

۳- نیازی نبود كه شما واژه "الیوم" را در دو آیه بعد ملاحظه نموده و آن را به عنوان دلیلی بر اتحاد آن با " الْیَوْمَ أَكْمَلْت ... " بیان كنید؛ زیرا در خود همان آیه سوم، این واژه دو بار تكرار شده است: " ٌ الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذینَ كَفَرُوا مِنْ دینِكُم‌" امروز كافران از نابودی دینتان مأیوس شدند و " الْیَوْمَ أَكْمَلْت ... " امروز دین كامل شد.

منصفانه و با مراجعه به وجدانتان پاسخ دهید، آیا ناامیدی كفار از نابودی دین، دقیقا در همان روزی بوده كه غذاهایی حرام و حلال اعلام شده اند!؟

آیا این احكام، تا این اندازه برای افراد بی ایمان اهمیت داشت كه دقیقا در همان روز دچار یأس و سرخوردگی شوند!؟

مفسر بزرگ اهل سنت، فخر رازی، متوجه این نكته شده و برای خروج از بن بست، چنین اظهار داشته است:

مراد آیه، این نیست كه مشخصا همین روز، موجب ناامیدی كفار شده، تا گفته شود كه مگر امكان دارد كه آنان تا یكی دو روز قبل امیدوار بودند(و دفعتا و با حلال و حرام شدن برخی غذاها نا امید شوند)! ۱۴

از طرفی، بر اساس برخی تفاسیر اهل سنت نیز همین اشكال شما وارد است. ضحاك، به عنوان یكی از قدیمی ترین مفسران سنی مذهب، معتقد است كه بخشی از همین آیه كه بیان می دارد"الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذِینَ كَفَرُوا مِنْ دِینِكُمْ"، هنگام فتح مكه نازل شده است،۱۵ با آن كه به اتفاق مفسران شیعه و اهل سنت، "الیوم" در بخش دیگر آیه، یعنی "الْیَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دینَكُم‌"، به معنای روز فتح مكه نیست.

می دانیم كه بر اساس تفسیر شیعیان، می توان، واژه "الیوم" را در هر دو مورد موجود در آیه، به همان معنای واقعی خود، یعنی "امروز" كه روز غدیر است، ترجمه كرد.

۴- پاسخ بخش قبلی و نیز تصریح اهل سنت در معتبرترین كتاب هایشان به این كه آیه ربا، آخرین آیه نازل بر پیامبر (ص) می باشد، می تواند پاسخ گوی این بخش نیز باشد. در ضمن، تازه بودن احكام موجود در آیه نیز لطمه ای به اعتقاد شیعیان وارد نخواهد كرد.

پی نوشتها:

۱. كلینی، محمد بن یعقوب، كافی، ج ۱، ص ۱۹۹-۱۹۸، دار الكتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۶۴ هـ ش.

۲. سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، ج ۲، ص ۲۵۹، كتابخانه آیت الله مرعشی، قم، ۱۴۰۴ هـ ق.

۳. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۶، ص ۵۲، دار المعرفة، بیروت، ۱۴۱۲ هـ ق.

۴. همان، ص ۵۴.

۵. صحیح بخاری، ج ۵، ص ۱۸۶، دار الفكر، بیروت.

۶. كلینی، محمد بن یعقوب، كافی، ج ۱، ص ۲۹۱، " ثم نزلت الولایة و إنما أتاه ذلك فی یوم الجمعة بعرفة".

۷. ابن كثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج ۳، ص ۲۳، دار الكتب العلمیة، بیروت، ۱۴۱۹ هـ ق.

۸. قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحكام القرآن، ج ۶، ص ۶۱، انتشارات ناصر خسرو، تهران، ۱۳۶۴ هـ ش.

۹. صحیح بخاری، ج ۳، ص ۱۲.

۱۰. همان، ج ۵، ص ۱۶۵.

۱۱. در این بخش از پاسخ، تضادهای موجود در كتب اهل سنت در ارتباط با این آیه بیان شده، وگرنه شیعیان نیز معتقدند كه بعد از اعلام ولایت، فریضه دیگری نازل نشده است. ر. ك: كلینی، محمد بن یعقوب، كافی، ج ۱، ص ۲۸۹، ح ۴.

۱۲. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۶، ص ۵۲.

۱۳. مكارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۴، ص ۲۷۱-۲۷۰، دار الكتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۶۴ هـ ش.

۱۴. فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج ۱۱، ص ۲۸۶، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، ۱۴۲۰ هـ ق " أنه لیس المراد هو ذلك الیوم بعینه حتی یقال إنهم ما یئسوا قبله بیوم أو یومین "

۱۵. قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحكام القرآن، ج ۶، ص ۶۰.

پرسش: دلایل تبریك مردم در مراسم غدیر چیست؟

پاسخ:

حادثه غدیر یكی از رخ دادهای بزرگ تاریخ اسلام است كه در اواخر رسالت پیامبر اسلام (ص) در بازگشت از حجة الوداع در منطقه ای به نام غدیر و در حضور بزرگان، صحابه و ده ها هزار نفر از مسلمانان از نقاط مختلف جهان اتفاق افتاد. این واقعه تاریخی آن قدر مهم است كه در اصل آن هیچ تردیدی میان شیعه و اهل سنت وجود ندارد. در آن روز تاریخی و بزرگ با اعلام ولایت امام علی (ع) بر مسلمانان، دین اسلام كامل و نعمت الاهی بر مردم به نهایت رسید. بدیهی است كه چنین رخ دادی در چنین روزی، نقطه عطف در تاریخ اسلام به حساب می آید؛ ازاین رو، این روز (هیجدهم ذی الحجه) یكی از اعیاد بزرگ اسلامی در تاریخ اسلام، به ویژه تشیع به ثبت رسیده است. بنابر این، از آن تاریخ تا به امروز، شیعیان به ویژه این روز را گرامی می دارند و آداب آن را به جای می آورند و به همدیگر تبریك می گویند.

پاسخ تفضیلی:

حادثه غدیر یكی از رخ دادهای بزرگ تاریخ اسلام است كه در اواخر رسالت پیامبر اسلام (ص) در بازگشت از حجة الوداع در منطقه ای به نام غدیر و در حضور بزرگان، صحابه و ده ها هزار نفر از مسلمانان از نقاط مختلف جهان اتفاق افتاد. این واقعه تاریخی آن قدر مهم است كه در اصل آن هیچ تردیدی میان شیعه و اهل سنت وجود ندارد. در آن روز تاریخی و بزرگ با اعلام ولایت امام علی (ع) بر مسلمانان، دین اسلام كامل و نعمت الاهی بر مردم به نهایت رسید؛ چراكه روز تعیین جانشینی امیرمؤمنان (ع) به عنوان خلیفه رسول الله (ص)، از طرف خداوند بود. بدیهی است كه چنین رخ دادی در چنین روزی نقطه عطف در تاریخ به حساب می آید؛ ازاین رو، این روز (هیجدهم ذی الحجه) یكی از اعیاد بزرگ اسلامی در تاریخ اسلام، به ویژه تشیع به ثبت رسیده است.

واژه "عید" از فعل عاد، یعود (عود) اشتقاق یافته است. معانی مختلفی برای آن ذكر كرده‌اند، از جمله: "خوی گرفته"، "هر چه باز آید از اندوه و بیماری و غم و اندیشه و..."، "روز فراهم آمدن قوم"، "هر روز كه در آن... حادثه بزرگی باشد. [۱] ابن منظور در لسان العرب گفته است كه برخی بر آن هستند كه اصل واژه عید از «عادة» است؛ زیرا آنان (قوم)، بر جمع آمدن در آن روز، عادت كرده‌اند. [۲]

واژه عید تنها یك بار در قرآن به كار رفته است: "قالَ عیسَی ابْنُ مَرْیَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنا أَنْزِلْ عَلَیْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ تَكُونُ لَنا عیداً لِأَوَّلِنا وَ آخِرِنا وَ آیَةً مِنْكَ وَ ارْزُقْنا وَ أَنْتَ خَیْرُ الرَّازِقین‌"؛ عیسی بن مریم عرض كرد: "خداوندا! پروردگارا! از آسمان مائده‌ای بر ما بفرست! تا برای اول و آخر ما، عیدی باشد، و نشانه‌ای از تو و به ما روزی ده! تو بهترین روزی دهندگانی. [۳]

در تفسیر نمونه ذیل این آیه آمده است: عید در لغت از ماده عود به معنای بازگشت است. لذا به روزهایی كه مشكلات از قوم و جمعیتی بر طرف می‌شود و بازگشت ‌به پیروزی ها و راحتی‌های نخستین می‌كند، عید گفته می‌شود. در اعیاد اسلامی به مناسب این كه در پرتو اطاعت‌ یك ماه مبارك رمضان و یا انجام فریضه بزرگ حج، صفا و پاكی فطری نخستین به روح و جان باز می‌گردد، و آلودگی‌ها كه بر خلاف فطرت است، از میان می‌رود، عید گفته شده است. و از آن جا كه روز نزول مائده، روز بازگشت‌ به پیروزی و پاكی و ایمان به خدا بوده است، ‌ حضرت مسیح (ع) آن را عید نامیده است. همان طور كه در روایات آمده است، نزول مائده در روز یكشنبه بود و شاید یكی از علل احترام روز یكشنبه در نظر مسیحیان نیز همین بوده باشد. در روایتی كه از حضرت علی (ع) نقل شده است: "و كل یوم لا یعصی الله فیه فهو یوم عید"؛ هر روز كه در آن معصیت‌خدا نشود روز عید است، نیز اشاره به همین موضوع است؛ زیرا روز ترك گناه، روز پیروزی و پاكی و بازگشت ‌به فطرت نخستین است. [۴]

از سوید بن غفله نقل شده است كه گفت: در روز عید بر امیر المؤمنین علی (ع) وارد شدم، دیدم كه نزد او نان گندم و خطیفه [۵] و ملبنه [۶] است. پس به آن حضرت عرض كردم روز عید و خطیفه؟ آن حضرت فرمود: "انما هذا عید من غفرله"؛ این عید كسی است كه آمرزیده شده است. [۷] در روایات اسلامی برای اعیاد به ویژه اعیاد مذهبی؛ از جمله عید فطر، عید غدیر و... آداب و رسوم خاصی؛ نظیر پوشیدن لباس نو، اطعام، صله ارحام و... توصیه شده است كه برای آگاهی بیشتر دراین باره به آدرس زیر مراجعه كنید. [۸] بنابراین، روز عید غدیر از آن تاریخ تا به امروز به عنوان یكی از اعیاد بزرگ اسلامی تعیین شده و شیعیان به خصوص، این روز را گرامی می دارند و آدب آن را به جای می آورند و به همدیگر تبریك می گویند.

گفتنی است كه شیخین (ابوبكر و عمر) در روز غدیر در پیشاپیش صحابه جزو اولین كسانی بودند كه منصب امامت را با گفتن: "بخ بخ یابن ابی طالب اصبحت و امسیت مولای و مولا كل مؤمن و مؤمنة"، [۹] به امیرمؤمنان (ع) تبریك و تهنیت گفتند.

پی نوشتها:

[۱] لغت نامه دهخدا، واژه عید.

[۲] ابن منظور، لسان العرب، ج ۳، ص ههه.

[۳] مائده، ههه.

[۴] مكارم، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۵، ص ۱۳۱، دارالكتب الاسلامیة، تهران، چاپ بیست و یكم، ۱۳۸۱.

[۵] خوراكی از آرد و شیر.

[۶] غذا یا حلوایی كه با شیر تهیه می‌شود.

[۷] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج هه، ص ۳۲۶، موسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ ق.

[۸] حر عاملی، وسائل‌الشیعة، ج ۸، ص ۸۹، موسسه آل البیت، قم، ۱۴۰۹؛ وسائل‌الشیعة، ج ۱۰، ص ۴۴۰، "بَابُ اسْتِحْبَابِ صَوْمِ یَوْمِ الْغَدِیرِ وَ هُوَ الثَّامِنَ عَشَرَ ذِی الْحِجَّةِ وَ اتِّخَاذِهِ عِیداً وَ كَثْرَةِ الْعِبَادَةِ فِیهِ وَ خُصُوصاً الْإِطْعَامَ وَ الصَّدَقَةَ وَ الصِّلَةَ وَ لُبْسَ الْجَدِیدِ".

[۹] خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج ۸، ص ۲۹۰؛ ابن مغازلی شافعی، ابوالحسن، مناقب، ص ۱۹.


برگرفته از خبرگزاری مهر


  06:15 ب.ظ  دوشنبه 29 شهریور 1395   منتظران آرزوی جهان